Intake of ultra-processed foods and associations with body weight among children and adolescents

Εισαγωγή: Κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών, τα παραδοσιακά τρόφιμα έχουν αντικατασταθεί από τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα (UPFs), τα οποία σχετίζονται με ποικίλα προβλήματα υγείας. Η κατανάλωση των UPFs διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη της παιδικής παχυσαρκίας σε παγκόσμιο επίπεδο. Σκοπός της παρούσας διατριβής ήταν η ανασκόπηση του συνόλου της υπάρχουσας γνώσης σχετικά με τη συσχέτιση της κατανάλωσης UPFs με την παχυσαρκία και τους καρδιομεταβολικούς παράγοντες κινδύνου σε παιδιά και εφήβους. Επιπλέον, χρησιμοποιώντας δεδομένα από παιδιά και εφήβους ηλικίας 2 έως 18 ετών που συμμετείχαν στην Πανελλαδική Μελέτη Διατροφής και Υγείας (ΠΑ.ΜΕ.Δ.Υ.) επιδιώχθηκε: α) η αξιολόγηση των κύριων ομάδων τροφίμων που συμβάλλουν στην κατανάλωση UPFs, β) η εξέταση της συσχέτισης της κατανάλωσης των UPFs με την κατάσταση του σωματικού βάρους, γ) η εκτίμηση της περιεκτικότητας των UPFs σε θρεπτικά συστατικά και δ) η διερεύνηση των συσχετίσεων μεταξύ της κατανάλωσης UPFs και της πρόσληψης θρεπτικών συστατικών που συνιστώνται από διεθνείς οδηγίες για την πρόληψη των μη μεταδιδόμενων νοσημάτων (NCDs). Μέθοδοι: Αρχικά, πραγματοποιήθηκε συστηματική ανασκόπηση σχετικά με την επίδραση των υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων στην παχυσαρκία και τις καρδιομεταβολικές συννοσηρότητες σε παιδιά και εφήβους, η οποία διεξήχθη βάσει των κριτηρίων PRISMA-P και συμπεριέλαβε μελέτες παρατήρησης έως τον Φεβρουάριο του 2022. Βάσει των κριτηρίων ένταξης και αποκλεισμού συμπεριλήφθηκαν δεκαεπτά μελέτες παρατήρησης με συμμετέχοντες ηλικίας έως 18 ετών. Εξ αυτών 9 ήταν συγχρονικές μελέτες, 7 ήταν μελέτες προοπτικής και μια μελέτη συνδύαζε αποτελέσματα και των δύο τύπων. Ειδικότερα, 14 μελέτες διερεύνησαν τη σχέση μεταξύ της πρόσληψης UPFs και του υπερβάλλοντος βάρους/παχυσαρκίας, ενώ 8 εξέτασαν τη σχέση μεταξύ των UPFs και καρδιομεταβολικών παραγόντων κινδύνου. Στη συνέχεια, αναλύθηκαν δεδομένα από 478 παιδιά και εφήβους ηλικίας 2 έως 18 ετών από την συγχρονική Πανελλαδική Μελέτη Διατροφής και Υγείας (ΠΑ.ΜΕ.Δ.Υ.). Για την εκτίμηση της διατροφικής πρόσληψης χρησιμοποιήθηκαν δύο ανακλήσεις 24ώρου, ενώ τα UPFs ταξινομήθηκαν βάσει του συστήματος NOVA. Υπολογίστηκε η αναλογία της συνεισφοράς των UPFs στην ημερήσια ενεργειακή πρόσληψη και προσδιορίστηκαν οι κύριες ομάδες τροφίμων που συμβάλλουν σε αυτήν για τον συνολικό πληθυσμό, ανάλογα με την κατάσταση βάρους και ανά τριτημόρια κατανάλωσης. Η συσχέτιση μεταξύ της κατάστασης βάρους και της πρόσληψης UPFs για τους κύριους συντελεστές εξετάστηκε με τη χρήση γενικευμένων γραμμικών μοντέλων. Ο επιπολασμός της ανεπαρκούς ή υπερβολικής πρόσληψης μακροθρεπτικών και μικροθρεπτικών συστατικών ορίστηκε βάσει των συστάσεων της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας και της Εκτιμώμενης Μέσης Απαίτησης (EAR) αντίστοιχα. Για τον έλεγχο των τάσεων της ενεργειακής κατανομής των UPFs ανά τριτημόριο χρησιμοποιήθηκε μοντέλο γραμμικής παλινδρόμησης προσαρμοσμένο για συγχυτικούς παράγοντες. Αποτελέσματα: Τα αποτελέσματα της συστηματικής ανασκόπησης κατέδειξαν ότι οι περισσότερες μελέτες (14 από τις 17) διαπίστωσαν πως η αυξημένη κατανάλωση UPFs σχετιζόταν με υψηλότερο επιπολασμό υπερβάλλοντος βάρους/παχυσαρκίας και καρδιομεταβολικών παραγόντων κινδύνου όπως η δυσλιπιδαιμία, η αρτηριακή πίεση και το μεταβολικό σύνδρομο ενώ 4 μελέτες (3 συγχρονικές μελέτες και 1 προοπτική) δεν έδειξαν κάποια συσχέτιση. Σύμφωνα με τα εργαλεία αξιολόγησης της ποιότητας των μελετών, η πλειονότητα των μελετών κοόρτης και συγχρονικών μελετών ταξινομήθηκαν ως καλής ποιότητας με βάση τα NIH (Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας) και το NewCastle-Ottawa, αντίστοιχα. Τα ευρήματα της πρωτογενούς έρευνας έδειξαν ότι το ποσοστό της συνολικής ημερήσιας ενέργειας που παρείχαν τα UPFs στο διαιτολόγιο των παιδιών και εφήβων ανερχόταν στο 41%. Τέσσερις κύριες ομάδες τροφίμων συνέβαλαν σε ποσοστό >10% στη συνολική πρόσληψη UPFs και πιο συγκεκριμένα τα έτοιμα προς βρώση ή ζέσταμα γεύματα (36,2%), τα γλυκά προϊόντα δημητριακών (21,4%), τα αλμυρά σνακ (15,4%) και τα γλυκίσματα (12,9%), αντιπροσωπεύοντας το 86% της συνολικής πρόσληψης UPFs χωρίς σημαντικές διαφορές ως προς την κατάσταση βάρους των παιδιών. Η συνολική πρόσληψη UPFs δεν συσχετίστηκε με την κατάσταση σωματικού βάρους, ωστόσο η πιθανότητα παχυσαρκίας αυξήθηκε σημαντικά για τα παιδιά που κατανάλωναν αλμυρά σνακ και προϊόντα αρτοποιίας σε ποσοστό άνω του 62% της συνολικής θερμιδικής τους πρόσληψης. Όσον αφορά την ποιότητα της διατροφής, τα παιδιά με υψηλότερη κατανάλωση UPFs προσλάμβαναν περισσότερη ενέργεια [1416kcal (95% CI 1128, 1776) 1ο τριτομόριο vs. 1920kcal (95% CI 1477, 2426) 3ο τριτομόριο], υδατάνθρακες (από 42.6 σε 43.7% kcal), προστιθέμενα σάκχαρα (από 4.5 σε 8.1% kcal), κορεσμένα λιπαρά (από 14.9 σε 16% kcal), πολυακόρεστα λιπαρά (από 4.9 σε 5.2% kcal) και νάτριο (από 1641 σε 2485 mg/ημέρα) σε σύγκριση με εκείνα στο χαμηλότερο τριτομόριο πρόσληψης. Αντίθετα, η πρόσληψη UPFs συσχετίστηκε αρνητικά με την κατανάλωση πρωτεΐνης [15.9% (14, 19.4) 1ο τριτομόριο vs 14.6% (11.7, 16.2) 3ο τριτομόριο] και καλίου [(<70% AI), (1953 (1953, 2576) 1ο τριτομόριο vs 1799 (1398, 2307) mg/ημέρα 3ο τριτομόριο)]. Ο επιπολασμός της υπερβολικής πρόσληψης προστιθέμενων σακχάρων ≥10% της συνολικής ενέργειας (17.2% 1ο τριτομόριο vs 39.7% 3ο τριτομόριο) αυξήθηκε σημαντικά μεταξύ των τριτομορίων κατανάλωσης UPFs. Συμπεράσματα: Σύμφωνα με τη συστηματική ανασκόπηση φαίνεται η θετική σχέση μεταξύ της πρόσληψης UPFs και του υπερβάλλοντος/παχυσαρκίας καθώς και των καρδιομεταβολικών συννοσηροτήτων σε παιδιά και εφήβους. Σχετικά με τα αποτελέσματα της Πανελλαδική Μελέτη Διατροφής και Υγείας (ΠΑ.ΜΕ.Δ.Υ.), η συμβολή των UPFs στη συνολική ενεργειακή πρόσληψη ήταν υψηλή για όλα τα παιδιά, ανεξαρτήτως της κατάστασης βάρους τους. Επισημάνθηκε επίσης ότι η μεγαλύτερη διαιτητική κατανομή των UPFs υποδηλώνει χαμηλή ποιότητα διατροφής, η οποία χαρακτηρίζεται από υψηλότερη περιεκτικότητα σε θρεπτικά συστατικά που προάγουν τα μη μεταδιδόμενα νοσήματα και χαμηλότερη περιεκτικότητα σε προστατευτικά θρεπτικά συστατικά. Τα δεδομένα αυτά ενισχύουν προηγούμενες μελέτες που υποδεικνύουν την ανάγκη για αποτελεσματικότερες στρατηγικές δημόσιας υγείας με στόχο τη βελτίωση της διατροφικής ποιότητας και την προώθηση της μείωσης της πανδημίας της παιδικής παχυσαρκίας.

Récupéré en direct depuis OpenAlex et désinversé. Les résumés ne sont pas conservés dans cette base de données : les index inversés représentent 8,6 Go des 9,3 Go de texte de la base, et le serveur dispose de 13 Go libres.