Alternatieven voor import van soja van buiten EU

De aanleiding voor het schrijven van deze notitie is een motie van het Tweede Kamerlid Beckerman, ingediend op 26 juni 2024, die de Nederlandse importafhankelijkheid van soja en andere eiwitrijke gewassen aan de orde stelt (Beckerman, 2024).Volgens de motie is Nederland binnen de EU de grootste importeur van deze gewassen en gaat sojateelt in herkomstlanden vaak samen met grootschalige ontbossing.Ook constateert de motie dat de Nationale Eiwitstrategie (LNV, 2020), die als doelstelling heeft om de binnenlandse productie van eiwitrijke gewassen te stimuleren, dat de groei achterblijft bij de ambities, terwijl die groei zou bijdragen aan verbetering van klimaat en boereninkomens in Nederland.De motie roept de regering daarom op om maatregelen te nemen die de binnenlandse teelt van eiwitrijke gewassen aantrekkelijker maken en de afhankelijkheid van import verkleinen. VraagstellingDe centrale vraag van voorliggende notitie draait om het stimuleren van de teelt van soja en andere eiwitrijke gewassen binnen Nederland: Hoe kan het ministerie van LVVN deze binnenlandse productie aantrekkelijker maken zodat Nederland minder afhankelijk wordt van import van buiten de EU? AfbakeningDeze notitie richt zich specifiek op soja en andere eiwitrijke gewassen die worden gebruikt voor diervoeders.De nadruk ligt op het verkennen van mogelijkheden om deze gewassen binnen Nederland te telen, met als doel de afhankelijkheid van import te verminderen en tegelijkertijd duurzaamheid en toekomstbestendigheid van de agrarische sector te verbeteren. Opbouw van de notitieIn het volgende deel van deze notitie komen achtereenvolgens aanpak van de onderliggende studie (2.1), huidige situatie in productie, handel en gebruik van soja (2.2), alternatieven voor import van soja van buiten EU (2.3) en beleidsopties om alternatieven voor import van soja van buiten EU te stimuleren (2.4) aan de orde.De notitie besluit met een reflectie op de resultaten (3).2 Resultaten AanpakDeze notitie is gebaseerd op een analyse van bestaande literatuur en data over productie, handel en gebruik van soja en andere eiwitrijke gewassen.Het gaat daarbij zowel om eerdere WURpublicaties en data als om op het internet gevonden literatuur en data.Er is voor de studie geen nieuwe dataverzameling, -bewerking en -analyse gedaan. Huidige situatie productie, handel en gebruik van soja1Wereldwijd wordt er jaarlijks ruim 300 miljoen ton soja geproduceerd.Het leeuwendeel van deze productie (80%) vindt plaats in Argentinië, Brazilië en de Verenigde Staten, terwijl minder dan 1% afkomstig is uit de EU.Een krappe helft van de jaarlijkse wereldproductie van soja (ongeveer 150 miljoen ton) wordt vanuit herkomstlanden geëxporteerd.Ongeveer 10% van deze export gaat van Brazilië en de Verenigde Staten naar de EU.Het overgrote deel van de Nederlandse import van soja (ongeveer 90%) wordt geëxporteerd naar de rest van de EU.Daarmee wordt minder dan 1% van de wereldwijde jaarlijkse productie van soja gebruikt in Nederland.Deze in Nederland gebruikte soja is volledig gecertificeerd als ontbossingsvrij. 2 Bovendien zou implementatie van de Europese Ontbossingsverordening (EUDR) betekenen dat alleen ontbossingsvrije soja op de Europese markt gebracht mag worden.De status van Nederland als grootste importeur van soja is dus vooral gebaseerd op onze grote havens voor doorvoer naar de rest van de EU, terwijl certificering van in Nederland gebruikte soja en implementatie van de EUDR ontbossing in herkomstlanden goeddeels voorkomt.Daarmee zijn zorgen over ontbossing in productielanden niet de meest overtuigende reden om te zoeken naar alternatieven voor de import van soja van buiten de EU.Geopolitiek (zelfvoorzieningsgraad en voedselzekerheid) en met het oog op biodiversiteit-en natuurherstel (kringlooplandbouw en reductie stikstofemissies) zijn die redenen er overigens wel.Wereldwijd wordt ongeveer driekwart van de jaarlijkse sojaproductie gebruikt in diervoeders, terwijl in de EU en Nederland meer dan 90% van de soja wordt gebruikt in diervoeders.In Nederland wordt minder dan 10% van de soja gebruikt voor humane consumptie, inclusief het gebruik van sojaolie in de voedings-en genotmiddelenindustrie.Slechts een paar procent van de soja wordt gebruikt voor tofu, tempé en andere vleesvervangers zoals consumenten die in de schappen van de supermarkt tegenkomen.De soja in deze producten is volledig afkomstig uit de EU.Dit betekent dat het in de zoektocht naar alternatieven voor de import van soja van buiten de EU niet gaat om alternatieven voor soja in consumentenproducten maar om alternatieven in diervoeders.Het gebruik van soja in diervoeders is aantrekkelijk vanwege de beschikbaarheid, de lage prijs, het hoge eiwitgehalte en de optimale aminozuursamenstelling (EC Agriculture and rural development, 2024).Wereldwijd wordt ongeveer driekwart van de soja in diervoeders gebruikt in de pluimvee-en varkenshouderij, terwijl slechts enkele procenten worden gebruikt in diervoeders voor de melkveehouderij.3 Ook in Nederland wordt een kleine driekwart van de soja in diervoeders gebruikt in de pluimvee-en varkenshouderij maar ook de melkveehouderij neemt ruim een kwart van het gebruik van soja in diervoeders voor haar rekening.De Nederlandse pluimvee-en varkenshouderij gebruiken daarmee het grootste deel van soja in diervoeders maar lopen daarmee niet uit de pas met andere landen, terwijl de Nederlandse melkveehouderij veel meer soja in diervoeders gebruikt dan in andere landen.Dit komt door de relatief grote (aantal dieren) en intensieve (dieren per hectare en productie per dier) melkveehouderij in Nederland. 1 De cijfers in deze paragraaf zijn gecombineerd vanuit een aantal recente bronnen (Roskam et al., 2024; Selten en Silvis, 2022: Jukema et al., 2020; LNV, 2020; OurWorldinData).Er zijn beperkte variaties (in dezelfde ordergrootte)tussen cijfers, afhankelijk van definities en periodes.2 Hierbij dient opgemerkt te worden dat er twee ontbossingsvrij-certificeringen naast elkaar bestaan met niet geheel identieke criteria.Het zou beter zijn om deze te harmoniseren in één certificering. 3 Wereldwijd wordt meer soja gebruikt in voeders voor andere diersoorten dan kip, varken en koe.In het bijzonder aquacultuur is daarbij een relatief grote sector.

Fetched live from OpenAlex and de-inverted. Abstracts are not stored in this database: the inverted indexes are 8.6 GB of the frame’s 9.3 GB of text, and the host has 13 GB free.