Notice bibliographique
Résumé
QIPÇAQ ABİDƏSİ "KODEKS KUMANİKUS"XÜLASƏ Orta əsrlərdə yazılmış qıpçaq abidələrindən biri də "Kodeks Kumanikus" əsəridir.Əsər yazıldığı əlifba sistemi və dil xüsusiyyətlərinə görə türkologiyada önəmli yerə sahibdir.Əlifba sisteminin çətinliyinə görə əlyazmanı oxumaq və üzərində təhlil aparmaq asan olmasa da, əsər tapılandan bu zamana qədər diqqət mərkəzində olmuş və müxtəlif dövrlərdə tədqiqatlara cəlb olunmuşdur.Eyni zamanda, əsərin adı və yazılma məqsədi haqqında da elmi ədəbiyyatda müxtəlif fikirlər mövcuddur.Bu araşdırmada əsərin tədqiq tarixi dövrləşdirilmiş, adının niyə çoxvariantlı olmasının səbəbləri aydınlaşdırılmış və yazılma məqsədi ilə bağlı gəlinən nəticələr ortaya qoyulmuşdur.Açar Sözlər: orta əsrlər, Kodeks Kumanikus, tədqiq tarixi, qotik hərflər, qıpçaq dili."Kodeks Kumanikus" orta əsrlər türk dili mənzərəsini əks etdirən önəmli əsərlərdən biridir.Əsər latın əlifbasının qotik hərfləri ilə yazılmışdır.Buna görə də türk dilinin orta dövründə qotik hərflərlə yazılan yeganə nümunəsi sayılır.Əsərin bir hissəsi ilk dəfə 1656-cı ildə Tomasini tərəfindən nəşr edilmiş, daha sonra əsər C.Leybnis tərəfindən tədqiqata cəlb edilmiş, 1769-cu ildə D.Kornides tərəfindən 22 səhifəsi nəşr edilmişdir [Ligeti: 1981, s.4]."Kodeks Kumanikus" əsərinin elmi tədqiqi XIX əsrin sonlarından başlamış, müasir dövrdə də davam etməkdədir.Bu cəhətdən əsər üzərində aparılan araşdırmaları dövrlər üzrə belə bölə bilərik: XIX əsrdə "Kodeks Kumanikus" əsərinin tədqiqi.XIX əsr, "Kodeks Kumanikus"un tədqiqində əsaslı bir dövr olmuşdur.İlk tədqiqatlar əsərin nəşri, tərcüməsi və morfoloji təhlili ilə başlamış və Kuman dilinin xüsusiyyətlərinin öyrənilməsi üçün ilk təməllər atılmışdır.Y.Klaprot, G.Kuun, V.Radloff və başqa tədqiqatçılar əsəri elmi şəkildə araşdıraraq onun dilçilik tarixindəki əhəmiyyətini ortaya qoymuşlar.Bu dövrün tədqiqatları, kuman dilini öyrənmək və onu digər türk dilləri ilə müqayisə etmək baxımından çox önəmlidir.1828-ci ildə Y.Klaprot I hissəsini nəşr etdirmişdir [Klaproth: 1828, s.122-254].Əsərin tam olaraq nəşr edən ilk dəfə G.Kuun olmuşdur.O, 1880-ci ildə latın dilində geniş giriş və şərhlərlə əsəri Budapeştdə nəşr etdirmişdir [Kuun: 1880].XIX əsrin 80-ci illərində V.Radloff əsərin türk dili materialı üzərində tədqiqat aparmış, nəşr etdirmiş və Kuman dilini təhlil etmişdir.Onun tədqiqatları "Kodeks Kumanikus" üzərindəki ilk ciddi morfoloji və qrammatik təhlil işi sayılır.1887-ci ildə V.Radlovun tədqiqatları türk dilləri üzrə araşdırmaların əsaslı başlanğıcı olmuşdur [Radloff:1887].V.Bang 1890-cı illərin əvvəllərində V.Radlovun kuman dili ilə bağlı əsərləri haqqında bəzi məqalələr yazmışdır.Onun bu yazıları V.Radlovun işlərini və kuman dilinin öyrənilməsi sahəsindəki əhəmiyyətini vurğulamağa yönəlmişdir.V.Banq, V.Radlovun kuman dilindəki folklor materiallarını diqqətlə analiz etmiş və onların Türk xalqlarının tarixindəki mühüm rolunu qeyd etmişdir.
Récupéré en direct depuis OpenAlex et désinversé. Les résumés ne sont pas conservés dans cette base de données : les index inversés représentent 8,6 Go des 9,3 Go de texte de la base, et le serveur dispose de 13 Go libres.
Comment cette classification a été obtenuedéplier
Prédiction machine sur la base complète
Imitation des enseignantsNi prévalence calibrée, ni vérité terrain. Validation humaine à venir. Le volet Gemma est une étiquette directe du modèle pour chaque travail de la base, lue sur la notice réduite au titre. Le volet Codex est un classifieur appris des 10 348 étiquettes directes de Codex et calibré sur les taux pondérés de l'échantillon; les champs sans appui suffisant ne portent aucun appel Codex. Le mode candidate est l'union des deux volets; le consensus est leur intersection. Ces sorties portent le statut machine_predicted_unvalidated et ne sont pas des étiquettes humaines.
Scores du classifieur distillé par catégorie (deux têtes)
| Catégorie | Codex | Gemma |
|---|---|---|
| Métarecherche | 0,000 | 0,001 |
| Méta-épidémiologie (sens strict) | 0,000 | 0,000 |
| Méta-épidémiologie (sens large) | 0,000 | 0,000 |
| Bibliométrie | 0,001 | 0,001 |
| Études des sciences et des technologies | 0,004 | 0,001 |
| Communication savante | 0,002 | 0,001 |
| Science ouverte | 0,000 | 0,001 |
| Intégrité de la recherche | 0,001 | 0,001 |
| Charge utile insuffisante (le modèle a refusé de juger) | 0,049 | 0,005 |
Scores machine (provisoires)
Les deux têtes enseignantes du modèle étudiant, lues sur ce travail. Un score ordonne la base pour la relecture; il n'affirme jamais une catégorie, et le statut de validation accompagne chaque rangée tel quel.
Scores de référence d'un modèle non mature (critères de maturité non atteints, 7 itérations). Un score ordonne; il n'affirme jamais une catégorie.
score_only:v0-immature-baseline · tel quel depuis la passe de notation : score_only signifie que le nombre peut ordonner les travaux, et qu'aucune étiquette de catégorie n'en découleClassification
machine, non validéePrédiction automatique; un appel candidat d’une seule source (Gemma direct ou Codex distillé), pas un consensus.
Le détail, modèle par modèle et score par score, se trouve en fin de page sous « Comment cette classification a été obtenue ».