Ahmed Ferîd Kârî el-Abbâsî el-Ûfâvî es-Semeni’nin (ö. 1358/ 1939) Kur’ân yorumu -es-Sırâtu’l-Müstakîm örneği-

Yirminci yüzyılın başlarında Komünist düşünce, dünya siyasetinde, özellikle Türkistan bölgelerinde doğudan batıya kadar büyük değişiklikler, toplumsal tahribat ve kültürel yıkımları meydana getirmiştir. Bu sırada insanların zihinlerini aydınlatarak, görüş ufkunu genişleterek ve bu alanlarda aralarındaki ilmî ve dînî gelişmeyi yenileyerek insanları eğiten âlimlerin siyasi baskılara ve çeşitli engellere maruz kaldıkları ve sonra da dinini ve canlarını kurtarmak için kendi vatanlarından dünyanın farklı şehirlerine göç etmek zorunda kaldıkları bir gerçektir. Ve geldikleri yeni bölgelerde yine insanları ilim ve irfanla eğitmeye ve onlara yeni ufuklar açmaya yılmadan devam etmişlerdir.Bu çalışmamızda, fikir denizinin derinlerine dalmış bir araştırmacı müfessir olarak hayatı boyunca durmadan göç etmek zorunda kalan, İdil-Ural Türklerinden, din bilimlerinin yanı sıra modern bilimlerde, edebiyat, coğrafya ve matematik gibi birçok sanat dalında uzman, daha sonra bir yandan İdil-Ural, İstanbul, Kaşgar, Aksu gibi İslam-Türk ülkelerinin farklı şehirlerinde bilimsel faaliyetlerde bulunmuş, diğer yandan bize tefsir, hadis, fıkıh gibi farklı ilim alanlarında çok önemli bilimsel miraslar bırakmış bir ilim adamı olan Ahmed Ferid Kari el-Abbasî ve onun kaleme aldığı tefsirinde kullandığı yöntemler incelenmiştir.Bu çalışmanın amacı, büyük alim Ahmed Ferid'in yazdığı “Tefsiru’s-Sırati’l-Müstakim” adlı eserini, Kuran ilimleri ve tefsir usûlü yönünden incelemektir. Nitekim bu çalışma, bir giriş, üç bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Çalışmanın giriş kısmında yazarın yaşadığı çevreye ışık tutmak için İdil-Ural ve Doğu Türkistan’ın o dönemki siyasi, ekonomik, sosyal, bilimsel, entelektüel, dînî ve fikrî koşulları ve Doğu Türkistan'daki tefsir çalışmaları hakkında özet olarak bilgi vermeye çalışılmıştır. Birinci bölümde müfessirin kişisel ve ilmi hayatı, itikadda ve fıkıhta benimsediği mezhebi, daha sonra kendisi etkilenen şahıslar ve dini hareketler incelenmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde yazarın söz konusu tefsiri kaleme alış amacı, dayandığı kaynaklar ve bu tefsirin, Kur’an’ı Kur’an’la, Kur’an’ı sünnetle, sahabe ve tabiin kavli ile yorumlama, nüzul sebepleri ve kıraat gibi rivayet tefsiri ve Kur’an ilimleri yönünden sahip olduğu özellikleri araştırılmıştır. Nitekim bu çalışmada yazarın, Kur’an kıssaları, İsrailiyyat ve ahir zamanda Hz. İsa’nın inmesi gibi bazı meselelere dair görüşleri ortaya konmaya çalışılmıştır. Üçüncü bölümde ise, söz konusu tefsirin, fıkıh ve usulü, bilimsel tefsir, dil bilgisi gibi dirayet tefsiri bakımından sahip olduğu özellikleri ele alınmıştır, Dörtüncü bölümde nesh, mühkem-müteşabih, garîbu’l-Kur’an, İcazu’l-Kur’an, tenâsübu’l-Kur’an, Resmü’l-Mushaf, Kur’an’da hitaplar ve fezailu’l-Kur’an gibi Kur’an ilimleri yönünden sahip olduğu hususiyetler incelenmiştir.Konuları sistematik ve detaylı bir şekilde açıklamaya çalıştık. Konuları uzatmamak için ele alınan konulara dair bir veya iki örnekle yetindik, daha fazla misal isteyenler için dipnotlarda birçok örneğe atıfta bulunduk.Bu çalışmanın, genelde Türkistanlı müfessirlerin, özelde ise Ahmed Ferid’in Kur’ân yorumuna yaklaşımını anlamada önemli katkılarının olacağını umuyoruz.

Fetched live from OpenAlex and de-inverted. Abstracts are not stored in this database: the inverted indexes are 8.6 GB of the frame’s 9.3 GB of text, and the host has 13 GB free.