Grjótkrabbi (Cancer irroratus) við Ísland: uppruni og lirfuþroskun með samanburði við bogkrabba (Carcinus maenas) og trjónukrabba (Hyas araneus)
Bibliographic record
Abstract
Með auknum skipaferðum hefur flutningur sjávarlífvera á milli hafsvæða aukist mikið og \ner nú orðinn að miklu umhverfis- og efnahagslegu vandamáli á heimsvísu. Við Ísland hafa \nnokkrar nýjar tegundir sem taldar eru hafa borist hingað af mannavöldum fundist á \nsíðastliðnum áratugum. Ein þeirra er norður-ameríski grjótkrabbinn (Cancer irroratus). \nGrjótkrabbi er tiltölulega stórvaxinn tífætla (Decapoda) sem getur orðið allt að 15 cm á \nskjaldarbreidd. Tegundin fannst fyrst hér við land í Hvalfirði árið 2006, en fyrir þann tíma \nvar útbreiðsla hans aðeins þekkt við austurströnd N-Ameríku, frá Labrador til Suður- \nKarólínu. Ísland er því nyrsti þekkti fundarstaður krabbans til þessa. Talið er líklegast að \ntegundin hafi borist hingað til lands á lirfustigi í kjölfestuvatni skipa. \nRannsóknirnar hófust árið 2007 en þá voru svifsýni tekin á þremur svæðum við landið, þ.e. \ní Hvalfirði og Faxaflóa, í Álftafirði í Ísafjarðardjúpi og í Eyjafirði. Árið 2008 var sýnum \nfrá Patreksfirði og Tálknafirði bætt við. Svifsýni voru tekin mánaðarlega með Bongóháfi á \nnokkrum stöðvum á hverju svæði, frá mars til nóvember. Samhliða greiningu á \ngrjótkrabbalirfum í Hvalfirði og Faxaflóa voru bogkrabba- (Carcinus maenas) og \ntrjónukrabbalirfur (Hyas spp.) greindar til lirfustiga. Árin 2007 og 2008 voru gildruveiðar \neinnig stundaðar á fullorðnum einstaklingum, á tímabilinu frá apríl til október, í Hvalfirði, \nKollafirði, Skerjafirði og Faxaflóa. \nFullorðnir grjótkrabbar reyndust algengir í Hvalfirði. Af þeim 1059 kröbbum sem alls \nveiddust voru aðeins 148 kvendýr (14%), en tíðni kvendýra var alltaf lág í afla. Kvendýr \nmeð egg veiddust á tímabilinu frá júní til ágúst. Lirfur grjótkrabbans hafa nú fundist í \ntöluverðu magni í Hvalfirði og innanverðum Faxaflóa. Þéttleiki lirfa var lágur framan af \nsumri, náði hámarki í júlí en eftir það minnkaði hann er leið á haustið. Lirfur fundust \neinnig í svifsýnum frá Patreksfirði og því virðist krabbinn vera að breiðast út til Vestfjarða, \nþó enn sé á huldu hvort lirfum þar takist að þroskast í fullorðna einstaklinga. \nSýnum frá Íslandi og þremur stöðum í N-Ameríku (Nýfundnalandi, Halifax og New \nBrunswick) var safnað til að athuga uppruna íslenska stofnsins og til að meta hvort hann \nhafi gengið í gegnum flöskuháls í landnáminu. Niðurstöðurnar sýna að um þónokkurn \nbreytileika er að ræða í hvatbera-DNA meðal íslensku landnemanna, hann virðist þó vera \nminni (þó ómarktækt) en í N-Ameríku. Tíðni hvatberaarfgerða íslensku krabbanna er \nfrábrugðin tíðni gerða í New Brunswick en ómarktækt frábrugðin stofnunum við bæði \nHalifax og Nýfundnaland. Vísbendingar eru um að íslenski stofninn hafi gengið í gegnum \nflöskuháls en stofnarnir í N-Ameríku virðast frekar vera í jafnvægi, eða gengið í gegnum \nflöskuháls fyrir þónokkru síðan. Hár breytileiki og vaxtarhraði íslenska stofnsins gefa til \nkynna að hann sé lífvænlegur og geti þrifist vel við Ísland.
Fetched live from OpenAlex and de-inverted. Abstracts are not stored in this database: the inverted indexes are 8.6 GB of the frame’s 9.3 GB of text, and the host has 13 GB free.
How this classification was reachedexpand
Full frame distilled prediction
Teacher imitationNot calibrated prevalence, not ground truth. Human validation pending. Learned from the 10,348 direct Codex labels and 10,348 direct Gemma labels. Candidate is the union of thresholded teacher heads; consensus is their intersection. These outputs are machine_predicted_unvalidated and are not human labels or direct frontier model labels.
Codex and Gemma teacher scores by category
| Category | Codex | Gemma |
|---|---|---|
| Metaresearch | 0.001 | 0.000 |
| Meta-epidemiology (narrow) | 0.002 | 0.002 |
| Meta-epidemiology (broad) | 0.002 | 0.001 |
| Bibliometrics | 0.001 | 0.001 |
| Science and technology studies | 0.002 | 0.002 |
| Scholarly communication | 0.000 | 0.001 |
| Open science | 0.003 | 0.001 |
| Research integrity | 0.005 | 0.005 |
| Insufficient payload (model declined to judge) | 0.068 | 0.015 |
Machine scores (provisional)
The two teacher heads of the student model, read on this work. A score orders the frame for review; it never asserts a category, and the validation status ships verbatim with every row.
Baseline scores from an immature model (maturity gate not passed, 7 training rounds). Scores rank; they never assert a category.
score_only:v0-immature-baseline · verbatim from the scoring run: score_only means the number may rank works, and no category label ships from itClassification
machine, unvalidatedMachine predicted; both teacher heads agree on what is shown here.
How this classification was reached, model by model and score by score, is at the end of the page under "How this classification was reached".