Neshin tarihi süreçteki gelişiminin mensûh âyetlerin niceliğine etkisi
Bibliographic record
Abstract
Nesih konusu başta fıkıh ve tefsir olmak üzere İslâmî ilimlerin ana konularından birini oluşturur. Bununla birlikte bu konu ilk dönemlerden itibaren İslam ilim ve kültür tarihinin çok tartışılan meseleleri arasında yer almıştır. Neshin mahiyeti ve keyfiyeti başta olmak üzere Peygamberlerin şeriatları arasındaki mevcudiyeti, son peygamber Hz. Muhammed'in (s.a.v.) kendi şeriatındaki varlığı, neshin ilişkili olduğu diğer kavramlarla olan münasebeti gibi hususlarda tarihi süreçte tartışmalar yaşanmış olsa da Kur'an'daki mensûh âyetlerin niceliği konusu bu tartışmaların başını çekmektedir. Mensûh âyetlerin niceliği hususunda yaşanan ihtilaflar genel olarak neshin kavramsal çerçevesine ve tahakkuku için öne sürülen şartlara dayanmaktadır. Nesih kavramı tarihi süreçte mütekaddimûn dediğimiz ilk iki asırda tahsîs, takyîd, tebyin, tefsir, tafsil ve istisna gibi birçok hususu ifade etmek üzere kullanılmış hatta bedel, sıfat ve şart gibi hususlar nâsih olarak telakki edilmiştir. Tabii olarak mensûh âyetler ilk dönemin nesih tasavvuruna bağlı olarak kabarık bir liste teşkil etmiştir. Müteahhirûn döneminde ise bu kavram anlam daralmasına uğramış, sınırları belirlenip kendisine bir çerçeve çizilmiş ve buna bağlı olarak nâsih-mensûh sayısında peyderpey düşüşler yaşanmıştır. Müteahhirûn döneminde nesih kavramı anlam daralmasına uğramış olsa da mensûh âyetlerde ve sayısında ittifak sağlanamamıştır. Bu ise temelde iki meseleye dayandığı görülmüştür: 1. Selef'in nesih anlayışının etkisinin devam etmesi 2. Neshin tahakkuku için öne sürülen ve pratikte bağlı kalınan şartlar. Müteahhirûn dönemine denk düşmesine rağmen selef'in nesih anlayışını sürdüren kimi isimler mensûh âyet sayısını yüksek tutarken, dönemin nesih anlayışına bağlı kalanlar ise bu sayıyı aşağıya çekmişlerdir. Keza bazı isimler neshin gerçekleşmesi için bazı şartları ileri sürerek nesih alanını daraltırken bazıları ise bu tür şartları lazım görmez veya teoride söylem birliği içinde olsa da pratikte buna bağlı kalmayarak diğerlerine nisbeten neshin kapsamını daha geniş tutmuşlardır. Nesih tasavvuru ve mensûh âyetlerin niceliği hususunda klasik ulemâ arasında yaşanan bu ihtilafların modern döneme yansıması ise iki şekilde olduğu görülmüştür: 1. İhtilafların neshin tarihi süreçteki gelişimi zemininde okunması 2. İhtilafların yüzeysel okunup neshin reddine gerekçe kılınması. Bu çalışmada ise nesih kavramının sözlük ve terim anlamları ile tahakkuk şartları açıklanıp tarihi süreç içerisinde geçirdiği değişim ve dönüşüm incelenmiştir. Neshin tarihi süreci, kavramın geçirdiği değişim ve dönüşüme bağlı olarak dönemlere ayrılmış ve her dönemin nesih tasavvurunun mensûh âyet sayısına olan etkisi gösterilmeye çalışılmıştır.
Fetched live from OpenAlex and de-inverted. Abstracts are not stored in this database: the inverted indexes are 8.6 GB of the frame’s 9.3 GB of text, and the host has 13 GB free.
How this classification was reachedexpand
Full frame machine prediction
Teacher imitationNot calibrated prevalence, not ground truth. Human validation pending. The Gemma side is a direct model label for every work in the frame, read from the title-only record. The Codex side is a classifier learned from the 10,348 direct Codex labels and calibrated to design-weighted sample rates; fields without enough sample support carry no Codex call. Candidate is the union of the two sides; consensus is their intersection. These outputs are machine_predicted_unvalidated and are not human labels.
Distilled classifier scores by category (both heads)
| Category | Codex | Gemma |
|---|---|---|
| Metaresearch | 0.001 | 0.002 |
| Meta-epidemiology (narrow) | 0.001 | 0.000 |
| Meta-epidemiology (broad) | 0.000 | 0.000 |
| Bibliometrics | 0.001 | 0.001 |
| Science and technology studies | 0.001 | 0.001 |
| Scholarly communication | 0.003 | 0.003 |
| Open science | 0.001 | 0.002 |
| Research integrity | 0.001 | 0.001 |
| Insufficient payload (model declined to judge) | 0.194 | 0.067 |
Machine scores (provisional)
The two teacher heads of the student model, read on this work. A score orders the frame for review; it never asserts a category, and the validation status ships verbatim with every row.
Baseline scores from an immature model (maturity gate not passed, 7 training rounds). Scores rank; they never assert a category.
score_only:v0-immature-baseline · verbatim from the scoring run: score_only means the number may rank works, and no category label ships from itClassification
machine, unvalidatedMachine predicted; a candidate call from one source (direct Gemma or distilled Codex), not a consensus.
How this classification was reached, model by model and score by score, is at the end of the page under "How this classification was reached".